Rośliny odporne na suszę i upały – co posadzić w suchym i słonecznym ogrodzie?
Upalne lato i kilka tygodni bez większych opadów nie muszą oznaczać codziennego podlewania całego ogrodu. Odpowiednio dobrane rośliny potrafią dobrze znosić suche podłoże, silne słońce i wysoką temperaturę, a przy tym efektownie kwitnąć lub zdobić rabaty przez większą część sezonu.
Gatunki odporne na suszę sprawdzają się nie tylko w ogrodach skalnych. Można sadzić je na słonecznych rabatach, skarpach, w przedogródkach, wzdłuż podjazdów i ścieżek, a wiele także w pojemnikach na balkonach i tarasach. Dzięki temu łatwiej ograniczyć częstotliwość podlewania i stworzyć ogród wymagający mniej intensywnej pielęgnacji.
Jakie rośliny warto więc wybrać do miejsc suchych, nagrzewających się i mocno nasłonecznionych?
Niskie rośliny okrywowe odporne na suszę – alternatywa dla trawnika
Wiele niskich bylin wykorzystywanych w ogrodach skalnych znakomicie radzi sobie na stanowiskach, na których ziemia szybko przesycha. Do najbardziej wytrzymałych należą rozchodniki (Sedum) oraz rojniki (Sempervivum). Ich mięsiste liście magazynują wodę, dzięki czemu rośliny mogą przetrwać dłuższe okresy bez opadów.
Na suche i słoneczne stanowiska nadają się również m.in. gipsówka rozesłana (Gypsophila repens) oraz słonecznice (Delosperma). Gatunki te dobrze czują się na skalniakach, murkach i żwirowych rabatach.
Duży wybór odmian pozwala stworzyć z takich roślin wielobarwne kobierce, które pozostają dekoracyjne przez większą część sezonu. Mogą być ciekawą alternatywą dla trawnika na nasłonecznionych fragmentach działki, które nie są regularnie użytkowane.
Byliny odporne na suszę – nie tylko do ogrodów skalnych
Znacznie większy wybór oferują średnie i wysokie byliny, z których można tworzyć całe rabaty dobrze radzące sobie podczas suchego lata.
Jedną z charakterystycznych roślin na takie stanowiska jest czyściec wełnisty (Stachys byzantina). Jego srebrzyste, gęsto owłosione liście ograniczają nagrzewanie i utratę wody. Czyściec dobrze komponuje się z kamieniem, żwirem oraz innymi roślinami o niewielkich wymaganiach.
Na rabatach, w ogrodach skalnych i wzdłuż ścieżek sprawdza się również kocimiętka Faassena (Nepeta × faassenii). Jest ceniona za długie kwitnienie oraz niewielkie wymagania. W sprzyjających warunkach kwitnie od późnej wiosny aż do końca lata i jest chętnie odwiedzana przez owady zapylające.
Podobne zastosowanie ma szałwia omszona (Salvia nemorosa). Dobrze wygląda sadzona w większych grupach, szczególnie w połączeniu z trawami ozdobnymi i roślinami o srebrzystych liściach.
Wśród wyższych bylin warto zwrócić uwagę także na:
- werbenę patagońską (Verbena bonariensis) – ma lekki, ażurowy pokrój i dobrze komponuje się z trawami oraz nasadzeniami naturalistycznymi;
- perowskię łobodolistną (Perovskia atriplicifolia) – efektowną roślinę o niebieskofioletowych kwiatach, odpowiednią na ciepłe i suche stanowiska;
- jukę karolińską (Yucca filamentosa) – wytrzymałą bylinę o sztywnych, mieczowatych liściach i wysokich kwiatostanach, która dobrze prezentuje się również jako soliter.
Tak dobrane gatunki pozwalają stworzyć efektowną rabatę, która nie traci dekoracyjności przy krótkotrwałym niedoborze wody.
Trawy ozdobne dobrze znoszące suche stanowiska
Trawy ozdobne są chętnie wykorzystywane w nowoczesnych, żwirowych i naturalistycznych aranżacjach. Nie wszystkie jednak równie dobrze znoszą przesychanie podłoża, dlatego na miejsca suche warto wybierać gatunki o niewielkich wymaganiach wodnych.
Do bardziej wytrzymałych należą m.in.:
- wydmuchrzyca piaskowa – osiąga około 50–100 cm wysokości i wyróżnia się niebieskozielonymi liśćmi. Dobrze radzi sobie na piaszczystych i ubogich glebach, dlatego może być sadzona również na skarpach;
- kostrzewa sina ‘Elijah Blue’ – tworzy zwarte kępy sino-niebieskich liści i dorasta do około 30 cm. Pasuje do skalniaków, rabat żwirowych, przedogródków oraz pojemników;
- proso rózgowate ‘Heiliger Hain’ – ma smukły, zwarty pokrój i osiąga około 120 cm wysokości. Może być sadzone pojedynczo, w grupach albo wzdłuż ścieżek;
- sesleria jesienna – tworzy zwarte kępy jasnozielonych liści i dobrze komponuje się z niskimi oraz średnio wysokimi bylinami.
Trawy można łączyć z kocimiętkami, szałwiami, jeżówkami czy krwawnikami. Dzięki różnym wysokościom i fakturom rabata pozostaje atrakcyjna nawet wtedy, gdy dominują na niej gatunki o podobnych wymaganiach.
Które rośliny jednoroczne dobrze znoszą suszę?
Rośliny jednoroczne zwykle intensywnie rosną i długo kwitną, dlatego wiele z nich wymaga regularnego podlewania. Jednak nawet w tej grupie można znaleźć gatunki lepiej radzące sobie z okresowym niedoborem wody.
Jednym z nich jest kosmos podwójnie pierzasty (Cosmos bipinnatus). Dobrze rośnie na przeciętnych glebach, a jego delikatne, mocno podzielone liście sprawiają, że świetnie wygląda w lekkich, naturalistycznych kompozycjach.
Podobny charakter ma czarnuszka damasceńska (Nigella damascena). Ozdobne są nie tylko jej kwiaty, lecz również delikatne liście i dekoracyjne owocostany pozostające na roślinie po przekwitnięciu.
Na miejsca mocno nasłonecznione nadaje się także dimorfoteka zatokowa (Dimorphotheca sinuata), która najobficiej kwitnie właśnie przy dużej ilości światła.
Oryginalnym uzupełnieniem rabaty może być kraspedia kulista (Craspedia globosa). Tworzy charakterystyczne żółte kwiatostany przypominające niewielkie kule osadzone na długich łodygach. Nadają się one również do suszenia.
Ciekawym gatunkiem pozostaje laja (Layia), wyróżniająca się żółto-białymi kwiatami. Pasuje przede wszystkim do ogrodów naturalistycznych i nasadzeń inspirowanych łąką kwietną.
Do jednorocznych roślin ozdobnych należy również mietelnik żakula (Bassia scoparia), nazywany czasem cyprysikiem letnim ze względu na regularny, gęsty pokrój. Z daleka może przypominać niewielkie drzewko iglaste, a wraz z rozwojem sezonu jego liście często efektownie się przebarwiają.
Kwiaty odporne na upały i pełne słońce
Susza i upał nie zawsze oznaczają to samo. Szczególnie trudne warunki występują na rabatach od strony południowej, w przedogródkach oraz w miejscach otoczonych kamieniem, kostką brukową, murami czy elewacją budynku. Nagrzane powierzchnie oddają ciepło przez wiele godzin, dlatego temperatura wokół roślin może być znacznie wyższa niż w innych częściach ogrodu.
W takich miejscach warto wybierać kwiaty, które dobrze radzą sobie zarówno z okresowym przesuszeniem, jak i silnym nasłonecznieniem.
Krwawnik
Krwawnik (Achillea) jest jedną z najbardziej uniwersalnych bylin na gorące, słoneczne stanowiska. Po ukorzenieniu dobrze radzi sobie przy ograniczonej dostępności wody, a dostępność odmian kwitnących na biało, żółto, różowo, czerwono czy pomarańczowo pozwala łatwo dopasować go do charakteru rabaty.
Szczególnie dobrze wygląda w nasadzeniach naturalistycznych i preriowych, w połączeniu z trawami ozdobnymi.
Lawenda
Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) lubi ciepło i dużą ilość światła. Najlepiej czuje się w lekkiej, przepuszczalnej glebie.
W jej przypadku większym problemem niż przejściowy niedobór wody może być długotrwałe zaleganie wilgoci wokół korzeni. Na cięższych glebach warto więc szczególnie zadbać o poprawę przepuszczalności stanowiska.
Jeżówki
Jeżówki (Echinacea) dobrze sprawdzają się na słonecznych rabatach i po ukorzenieniu tolerują okresowe przesuszenie. Kwitną latem, są efektowne i stanowią cenne uzupełnienie rabat bylinowych oraz naturalistycznych.
Gailardia
Na gorące stanowiska nadaje się także gailardia (Gaillardia). Jej intensywnie wybarwione kwiaty w odcieniach żółci, pomarańczu i czerwieni wprowadzają na rabatę wyrazisty akcent kolorystyczny.
Macierzanki
Na skalniaki, obwódki oraz najbardziej nagrzewające się fragmenty ogrodu warto wykorzystać macierzanki (Thymus). Są niskie, szeroko się rozrastają, a w czasie kwitnienia mogą tworzyć efektowne kobierce.
Dobrze wyglądają między kamieniami oraz na rabatach żwirowych, gdzie bardziej wymagające gatunki szybko odczuwałyby niedobór wilgoci.
Rośliny odporne na upały do donic
Mocno nasłoneczniony balkon lub taras również można obsadzić roślinami stosunkowo dobrze radzącymi sobie z wysoką temperaturą. Do takich gatunków należą m.in. gazanie, portulaki i pelargonie.
Warunki w pojemniku są jednak znacznie trudniejsze niż w gruncie. Niewielka ilość ziemi szybko się nagrzewa i ma ograniczone możliwości magazynowania wody, dlatego nawet roślina uznawana za odporną na suszę wymaga w donicy częstszej kontroli wilgotności podłoża.
Znaczenie ma także wielkość i rodzaj pojemnika. Małe oraz ciemne donice nagrzewają się szczególnie szybko, co zwiększa tempo wysychania podłoża i może dodatkowo obciążać system korzeniowy. Na mocno nasłonecznionych stanowiskach praktyczniejsze są większe pojemniki z otworami odpływowymi.
Jak przygotować ogród na suszę i upały?
Sam wybór odpowiednich gatunków znacznie ogranicza problemy związane z niedoborem wody, ale równie ważne jest właściwe przygotowanie stanowiska.
Zadbaj o odpowiednie podłoże
Wiele roślin odpornych na suszę preferuje gleby przepuszczalne. Dotyczy to szczególnie gatunków skalnych, stepowych i pochodzących z cieplejszych rejonów.
Nie oznacza to jednak, że każda roślina sucholubna dobrze poradzi sobie na bardzo ubogim piasku. Wymagania poszczególnych gatunków różnią się, dlatego podłoże zawsze należy dopasować do konkretnej rośliny.
Podlewaj rzadziej, ale dokładnie
Dobrze ukorzenionych roślin nie warto przyzwyczajać do częstego, powierzchniowego zwilżania ziemi. Zwykle korzystniejsze jest rzadsze, ale obfitsze podlewanie, dzięki któremu woda dociera głębiej w podłoże.
Sprzyja to rozwojowi systemu korzeniowego sięgającego do warstw gleby, które wolniej wysychają.
Wykorzystaj ściółkę
Odpowiednia warstwa ściółki ogranicza parowanie wody z gleby oraz rozwój chwastów konkurujących z roślinami o wilgoć.
W ogrodach żwirowych i nasadzeniach z gatunkami sucholubnymi dobrze sprawdzają się materiały mineralne. Na tradycyjnych rabatach można zastosować również ściółki organiczne, dobrane do wymagań posadzonych roślin.
Wybierz odpowiedni termin sadzenia
Nawet najbardziej wytrzymałych gatunków nie warto sadzić podczas największych letnich upałów, jeśli można tego uniknąć. Świeżo posadzona roślina ma jeszcze niewielki system korzeniowy i jest znacznie bardziej podatna na przesuszenie niż starszy, dobrze ukorzeniony egzemplarz.
Dobrym terminem sadzenia wielu bylin jest wiosna lub wczesna jesień, gdy temperatury są łagodniejsze, a gleba dłużej utrzymuje wilgoć. Rośliny mają wtedy więcej czasu na ukorzenienie przed nadejściem trudnych warunków.
Ogród odporny na suszę może być pełen kolorów
Ogród niewymagający częstego podlewania nie musi ograniczać się do kilku gatunków o podobnym wyglądzie. Rozchodniki, rojniki, trawy ozdobne, kocimiętki, szałwie, krwawniki, jeżówki czy lawendy pozwalają tworzyć kompozycje zróżnicowane pod względem kolorów, wysokości i pokroju.
Najlepszy efekt daje łączenie roślin o zbliżonych wymaganiach stanowiskowych. Dzięki temu łatwiej stworzyć rabatę, która dobrze radzi sobie podczas suchego i gorącego lata, a jednocześnie pozostaje atrakcyjna przez wiele miesięcy.
FAQ – rośliny odporne na suszę i upały
Czy rośliny odporne na suszę trzeba podlewać po posadzeniu?
Tak. Odporność na niedobór wody dotyczy przede wszystkim dobrze ukorzenionych egzemplarzy. Świeżo posadzone byliny, trawy czy krzewy wymagają regularnego podlewania do czasu rozbudowania systemu korzeniowego. Szczególnie ważny jest pierwszy sezon po posadzeniu.
Kiedy najlepiej podlewać ogród podczas upałów?
Najlepiej robić to wcześnie rano, gdy gleba i powietrze nie są jeszcze mocno nagrzane. W razie potrzeby można podlewać również wieczorem. Wodę warto kierować bezpośrednio na podłoże w strefie korzeniowej zamiast polewać liście i kwiaty.
Jaka gleba jest najlepsza dla roślin odpornych na suszę?
Wiele gatunków sucholubnych dobrze rośnie w ziemi lekkiej i przepuszczalnej. Nie jest to jednak zasada dotycząca wszystkich roślin. Przed posadzeniem warto sprawdzić wymagania konkretnego gatunku, ponieważ odporność na brak wody nie oznacza automatycznie takich samych preferencji dotyczących rodzaju gleby.
Czy rośliny odporne na suszę można sadzić na ciężkiej, gliniastej glebie?
Tak, ale trzeba odpowiednio dobrać gatunki. Gleba gliniasta długo zatrzymuje wilgoć po intensywnych opadach, natomiast podczas długiej suszy może silnie wysychać i twardnieć. Rośliny wymagające bardzo przepuszczalnego stanowiska mogą źle znosić takie warunki, zwłaszcza zimą. W ich przypadku warto poprawić strukturę podłoża lub wybrać dla nich podwyższone, lepiej zdrenowane stanowisko.
Czy ściółkowanie pomaga podczas suszy?
Tak. Ściółka ogranicza parowanie wody z powierzchni gleby i pomaga utrzymać wilgoć w strefie korzeniowej przez dłuższy czas. Dodatkowo ogranicza rozwój chwastów, które również pobierają wodę z podłoża.
Czy rośliny odporne na suszę trzeba nawozić?
Wiele gatunków przystosowanych do suchych stanowisk nie ma dużych wymagań pokarmowych. Zbyt intensywne nawożenie może powodować nadmierny wzrost, a w przypadku części roślin także pogorszenie pokroju lub słabsze kwitnienie. Nawożenie powinno być więc dostosowane do wymagań konkretnego gatunku i zasobności gleby, a nie prowadzone automatycznie.
Czy rośliny odporne na suszę można uprawiać w donicach?
Tak, ale w pojemnikach wymagają większej uwagi niż w gruncie. Podłoże ma niewielką objętość i podczas upałów może wyschnąć nawet w ciągu jednego dnia. Najlepiej wybierać odpowiednio duże donice z odpływem wody i regularnie kontrolować wilgotność ziemi.
Czy rośliny odporne na suszę mogą zastąpić trawnik?
Niskie gatunki okrywowe, takie jak rozchodniki, rojniki czy niektóre macierzanki, mogą zastąpić murawę na fragmentach działki pełniących głównie funkcję dekoracyjną. Większość z nich nie toleruje jednak regularnego deptania, dlatego nie sprawdzi się jako zamiennik trawnika w miejscach intensywnie użytkowanych.
