Cyklameny - wyjątkowe kwiaty doniczkowe

Są to jedne z najpiękniejszych roślin kwitnących zimą. Mają jednak opinię dość wrażliwych i trudnych do utrzymania dłużej niż jeden sezon. Ale tak naprawdę wcale nie są delikatne. Mają tylko specyficzne wymagania i jeśli unikniemy błędów w uprawie, będą nas cieszyć co najmniej kilka lat. Podpowiadamy, jak zadbać o cyklameny - zarówno te uprawiane w domu, jak i sadzone w ogrodzie.

Cyklamen perski - zimowy król doniczkowych upraw

Należące do rodziny pierwiosnkowatych cyklameny (Cyclamen) wyróżniają się różnorodnością. Rodzaj obejmuje ok. 16 gatunków w naturze rosnących głównie na obszarach sródziemnomorskich. Nazwa łacińska pochodzi od greckiego słowa kyclos (kolisty) i nawiązuje do charakterystycznej formy kwiatów, spiralnie skręconych, o wywiniętych do góry płatkach, przywodzących na myśl złożone skrzydła motyla. Najpopularniejszym gatunkiem jest cyklamen perski (Cyclamen persicum) i to właśnie od niego pochodzą uprawiane przez nas rośliny pokojowe. Często nazywamy go (błędnie!) fiołkiem alpejskim i nierzadko taka nazwa pojawia się w handlu, jednak to zupełnie inna roślina, rodem z Alp. Ojczyzną naszego cyklamena jest Azja Mniejsza, gdzie odnaleziono go i opisano w 1731 r.

W naturze roślinka ma małe, delikatne kwiaty i właściwie całkiem zielone liście. Natomiast uprawiane przez nas odmiany, otrzymane w wyniku krzyżowania, zachwycają bogactwem barw, faktur, kształtów. Okazałe kwiaty (płatki sięgają 8 cm długości) rozwijają się od jesieni do wiosny. Są w całej gamie kolorów - od czysto białych, przez różne odcienie barwy różowej, fiołkowej, a nawet łososiowej, do szkarłatnej i ciemnoczerwonej. Istnieją również odmiany o kwiatach dwubarwnych, postrzępionych, pełnych, pachnących, ozdobione rozetą atrakcyjnych liści pokrytych srebrzystym marmurkowym wzorem. Rośliny wyrastają do ok. 30 cm wysokości, lecz są także odmiany miniaturowe, nie wyższe niż 15 cm, obsypane drobnymi kwiatkami.

Jak pielęgnować cyklameny w doniczce

Uprawiany na parapecie cyklamen daje dużo radości, ale może też być źródłem niemałej frustracji, gdy pięknie rosnąca roślina w ciągu kilku dni nagle więdnie i obumiera. Jak tego uniknąć? Tajemnicą sukcesu jest aklimatyzacja do warunków naszego mieszkania. Zanim doniczki cyklamenów ozdobią salon, warto przetrzymać je kilka czy kilkanaście dni w możliwie najchłodniejszym miejscu domu, na przykład na werandzie. Dopiero potem możemy przenieść je do cieplejszego pomieszczenia. Cyklameny generalnie nie lubią przegrzanego powietrza i najlepiej czują się w pomieszczeniach ogrzewanych słabo albo wcale. Ich chłodniejszy pokój, tym dłużej i bujniej będą kwitły.

Kolejną istotną sprawą jest podlewanie. Kwitnąca roślina potrzebuje dużo wody, ale nigdy nie należy jej wylewać bezpośrednio na bulwę, z której wyrastają liście i pąki, bo może łatwo zgnić. Zamiast podlewania bezpieczniej będzie wstawić doniczkę do wody na dziesięć minut albo wylewać ją na podstawkę.

Gdy cyklamen przekwita, a jego liście zasychają, roślinę często uznajemy za martwą i wyrzucamy. Tymczasem ona wcale nie umiera, tylko wchodzi w niezbędny okres spoczynku. Musimy jej na ten odpoczynek pozwolić. Najlepiej wówczas przesadzić cyklamen do nowej, odrobinę większej doniczki i spokojnie poczekać. Po pewnym czasie z bulwy zaczną wybijać nowe liście, a kwitnienie w kolejnym sezonie może być jeszcze bujniejsze.

Pod drzewami i na skalniakach - ciekawe odmiany ogrodowe

Niewiele tych roślin dobrze znosi warunki naszej strefy klimatycznej, ale są gatunki, które z odrobiną starań można uprawiać w ogrodzie. Jednym z nich jest cyklamen neapolitański (Cyclamen neapolitanum) zwany też bluszczolistnym. Ma atrakcyjne kwiaty, zwykle różowe, fioletowe lub białe, czasem z purpurową smugą w kształcie litery V na płatkach. Rozwijają się od późnego lata do jesieni. Ładne są także zimozielone liście - drobne, sercowate, pokryte marmurkowym rysunkiem, nieco podobne do młodych listków bluszczu. Kolejną odmianą wartą uwagi jest cyklamen cylicyjski (Cyclamen cilicicum) o kwiatach we wszystkich odcieniach różu i pięknych, ciemnozielonych liściach, ozdobionych srebrzystym wzorem. Kwiaty pojawiają się we wrześniu i październiku, wiele odmian przyjemnie pachnie.

Naturalnym środowiskiem obydwu wymienionych wyżej cyklamenów są lasy, więc w ogrodzie możemy wybrać im cieniste stanowiska bez obawy, że ucierpią z powodu niedostatku światła. Pięknie będą wyglądać na skalniakach pod rozłożystymi drzewami czy krzewami, gdzie odnajduje się niewiele roślin.

Jak dbać o cyklameny w ogrodzie

Gleba powinna być lekka, próchnicza, dodatkowo warto ją zaprawić mieszanką piasku i torfu. Cyklameny lubią też ziemię wapienną, można więc dodać do niej resztki zaprawy murarskiej, tynku czy wapna. Bulwy sadzimy jesienią na głębokość ok. 5 cm. Mogą pozostać w ziemi przez co najmniej kilka lat, warto tylko pomóc im przetrwać zimę. Rośliny te bywają dość nieodporne na mrozy, dlatego dobrze jest zabezpieczyć je przed chłodem porządną warstwą suchych liści lub otulić agrowłókniną.

Cyklameny nie są najłatwiejsze w pielęgnacji, wymagają trochę starań i uwagi. A mimo to od lat należą do grupy roślin najchętniej kupowanych i uprawianych. Dlaczego? Odpowiedź jest chyba oczywista. Bo obsypują się kwiatami wtedy, gdy większość roślin zapada w sen. Bo kwitną na przekór jesieni i zimie. W dodatku przepięknie.